Veemarktstraat 40
4811 ZG Breda
Tel nr: 076 - 514 54 91
info@devrijeboekhandel.nl
De longlist met tien genomineerden voor de Libris Geschiedenis Prijs 2025 is vandaag bekendgemaakt. De Libris Geschiedenis Prijs bekroont historische boeken die een algemeen publiek aanspreken. Oorspronkelijkheid, leesbaarheid en historische degelijkheid zijn de belangrijkste criteria. Met deze prijs willen de initiatiefnemers een stimulans geven aan het goede historische boek in Nederland.
De Libris Geschiedenis Prijs is een initiatief van Historisch Nieuwsblad, Libris, Nederlands Openluchtmuseum, Rijksmuseum Amsterdam, Trouw en VPRO en bestaat uit een geldbedrag van 20.000 euro. De prijs is onderdeel van de Maand van de Geschiedenis en wordt traditiegetrouw eind oktober uitgereikt.
Uit een lijst van 351 historische boeken zijn de volgende tien titels genomineerd voor de Libris Geschiedenis Prijs 2026:
Pieter Vreede (1750-1837) en de Nederlandse revolutie.
Eeuwenlang gold democratie als een gevaarlijke regeringsvorm. Dat veranderde eind achttiende eeuw, toen radicale revolutionairen in Nederland streden voor vrijheid, gelijkheid en volksinvloed. Pieter Vreede, een Leidse schrijver en wolfabrikant, was de leider van deze radicale beweging.
Als aanvoerder van de patriottenbeweging in Holland leidde hij het verzet tegen de Oranjes en conservatieve regenten. Later streed hij vanuit Tilburg met succes voor de politieke zelfstandigheid van Brabant. In 1798 pleegde hij een staatsgreep die de weg vrijmaakte voor de eerste Nederlandse grondwet. Deze Staatsregeling vormt nog altijd een democratisch hoogtepunt in de Nederlandse geschiedenis.
Met zijn ideeën over volksinvloed en de afschaffing van de slavernij was hij zijn tijd ver vooruit. Door zijn vlijmscherpe pen en politieke behendigheid groeide Pieter Vreede uit tot een van de invloedrijkste én meest omstreden figuren uit deze periode. Zijn achterban zag hem als de belichaming van de revolutionaire idealen, zijn tegenstanders vergeleken hem met Robespierre.
Gebaseerd op grondig bronnenonderzoek is Radicale democratie zowel een biografie van Pieter Vreede als een ideeëngeschiedenis van het democratisch denken aan het einde van de achttiende eeuw.
Dirk Alkemade studeerde geschiedenis in Amsterdam en Berlijn. In 2020 kreeg hij een Fulbright Scholarship toegekend. Momenteel is hij als historicus verbonden aan de Universiteit Leiden. Radicale democratie is gebaseerd op zijn proefschrift dat hij daar in 2025 verdedigde.
Opstand en executies in de Nederlanden.
Een magere en zichtbaar gefolterde gevangene treedt naar voren. De wrede beul staat klaar met zijn zwaard in de aanslag. Een uitzinnige mensenmassa verzamelt zich, schreeuwend om bloed. Zo stellen we ons de executies in de vroegmoderne tijd vaak voor.
Maar ging het er werkelijk zo aan toe? Historica Isabel Casteels las duizenden beschrijvingen van terechtstellingen en laat voor het eerst zien wat mensen er écht van vonden. De kronieken van de dood biedt zo een intrigerende blik in het hoofd van gewone mensen die te maken krijgen met hoogoplopende spanningen in de 16de-eeuwse Nederlanden.
Isabel Casteels studeerde geschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam. Voor haar promotieonderzoek aan de KU Leuven en de Universiteit Leiden onderzocht ze executies in de 16de-eeuwse Nederlanden aan de hand van de kronieken en dagboeken van die tijd. Voor dit boek put ze uit de meest sprekende verhalen, om zo een nieuw licht te werpen op een van de donkerste bladzijden uit onze geschiedenis.
Honger, ziekte en globalisering in het midden van de 19de eeuw.
Vlaanderen anno 1850: armoede, honger en cholera woekeren. Wij huiveren bij zoveel ellende uit een ver verleden. Toch staat deze tijd dichter bij ons dan we denken. Hier wordt onze moderne, geglobaliseerde wereld geboren.
De geschiedenis van Arm Vlaanderen is niet louter een lokale tragedie van mislukte oogsten en zieltogende ambachten. Het is ook een wereldomspannend relaas van een aardappelplaag uit Amerika, van Peruviaanse vogelpoep en Senegalese gom, van een ongeziene import uit het Wilde Westen en het Verre Oosten. Kortom, dit verhaal is bij uitstek wereldgeschiedenis.
Een geschiedenis van het leven binnenshuis, 1550 – 1950.
De vrouw en haar (dienst)meid vormden eeuwenlang het hart van het huishouden. Samen hielden ze de boel binnenshuis draaiende, maar hun samenwerking weerspiegelt ook hoe sociale relaties, genderrollen en klasseverschillen zich door de tijd heen ontwikkelden.
Caroline Hanken brengt deze veranderende relatie tot leven met behulp van brieven, dagboeken, schilderijen en literaire bronnen. Van de hechte samenwerking in de 16e eeuw tot de toenemende hiërarchie in de 18e, en de verdwijning van de dienstmeid in de 20e eeuw. Tegelijk verandert ook de rolverdeling tussen mannen en vrouwen, en verscherpt de grens tussen binnen- en buitenwereld.
Vrouw en meid biedt een rijk en verrassend perspectief op de geschiedenis van het huiselijk leven – en van de vrouw.
De eeuw van Nicolaas Beets (1814-1903).
In 1903 overleed de dichter, schrijver, predikant en hoogleraar Nicolaas Beets. Het voelde, schreef een krant, alsof er een goede vriend was heengegaan. Zijn dood luidde het einde in van een tijdperk. Beets wás de negentiende eeuw. Zijn leven bestreek bijna negentig jaar, van koning Willem I tot koningin Wilhelmina. Voor de meeste Nederlanders is zijn naam onlosmakelijk verbonden met de Camera Obscura (1839), de bundel schetsen en verhalen die hij onder het pseudoniem Hildebrand publiceerde. Geen ander Nederlands boek uit de negentiende eeuw werd zo vaak herdrukt. Maar Beets was veel meer. Zijn leven lang hield hij vast aan de burgerlijke idealen uit zijn jeugd: God, gezin en vaderland. Mede daardoor groeide hij uit tot een nationaal icoon. Door de nauwkeurigheid waarmee hij zijn bestaan heeft geboekstaafd, is hij niet alleen een chroniqueur van zijn eigen leven, maar van de hele negentiende eeuw.
Rick Honings (1984) is neerlandicus en Scaliger-hoogleraar aan de Universiteit Leiden. Hij is een specialist op het gebied van de negentiende-eeuwse Nederlandse en de Nederlands-Indische literatuur. Eerder publiceerde hij onder meer De dichter als idool. Literaire roem in de negentiende eeuw (2016) en De ontdekking van Insulinde. Op reis in Nederlands-Indië in de negentiende eeuw (2023). Samen met Peter van Zonneveld schreef hij de bekroonde biografie De gefnuikte arend. Het leven van Willem Bilderdijk.
Geertruida Kapteyn-Muysken en haar rebelse levensfilosofie.
Dubbelleven is de wordingsgeschiedenis van een radicale denker. Een meeslepende biografie van Geertruida Kapteyn-Muysken (1855-1920), een vrouw tijdens het fin de siècle wier gevoelige natuur, ambitie en vrijheidsliefde botsten op de kooi van maatschappelijke verwachtingen.
Geertruida Kapteyn-Muysken (1855-1920) is al jong vastbesloten ‘geen verknoeide mensenziel’ te worden. Ze wil studeren, schrijven en de wereld verbeteren. Als ze trouwt en moeder wordt is die vrijheid ver weg. In Londen en Zürich gaat ze deel uitmaken van internationale groepen idealisten, feministen en anarchisten – en hervindt ze zichzelf.
Maite Karssenberg kruipt dankzij unieke dagboeken en brieven in de huid van Geertruida. Ze schetst een vrouw die worstelt, met het huwelijk, met anticonceptie, met de dubbele moraal, en met toenemende ongelijkheid, polarisatie en oorlogszuchtig nationalisme. Ondanks diepe inzinkingen zet Geertruida er een filosofie van hoop en kracht tegenover.
Een schildersleven.
Charley Toorop is een van de opvallendste en indrukwekkendste kunstenaars uit de eerste helft van de twintigste eeuw. Ze ging met hart en ziel op in haar schilderijen en combineerde haar werk met een al even bewogen privéleven. Toorop was moeder van drie kinderen, had vele hartstochtelijke affaires en was bevriend met sleutelfiguren uit de kunst en literatuur van het interbellum.
De schilderijen van Charley Toorop zijn radicaal persoonlijk. Getekend door jeugdtrauma’s zocht ze haar waarheid in de verf. Haar schilderijen zijn geen realistische voorstellingen, maar dromen en visioenen: beelden vol emotionele lading, ongewone intensiteit en onverbloemde scherpte van waarneming.
Charley Toorop. Een schildersleven is een monument voor een vrouw die met haar volledige wezen schilderde. De kunstenares komt naar voren als de sterke, onafhankelijke vrouw die ze graag aan de buitenwereld toonde, maar het wordt ook duidelijk hoeveel twijfel, verwarring en zelfkwelling daarachter schuilgingen. Die strijd tekende haar leven én haar werk.
Wessel Krul was hoogleraar moderne kunst- en cultuurgeschiedenis aan de Rijksuniversiteit Groningen. Hij publiceerde over een groot aantal onderwerpen uit de geschiedschrijving, kunstgeschiedenis en kunsttheorie van de achttiende tot de twintigste eeuw. In 2018 verscheen zijn veelgeprezen biografie Hannema, museumdirecteur. Over kunst en illusie.
Jac. P. Thijsse en het landschap.
Tachtig jaar geleden overleed Jac. P. Thijsse (1865-1945). Als oprichter van Natuurmonumenten en schrijver van twintig Verkadealbums wist hij miljoenen lezers enthousiast te maken voor de natuur. Zonder Thijsse had Nederland er anders uitgezien.
Meester in het paradijs gaat over het leven van een man die naast zijn drukke baan als schoolmeester onvermoeibaar streed voor het behoud van de natuur. Voor Thijsse was alles natuur: de bossen, de duinen, de moerassen en de heide, maar ook de perkjes en parken in de stad en, bovenal, het boerenland. Nergens kwam zijn paradijs zo tot bloei als in de weiden.
Tegelijk gaat dit boek over de huidige staat van Thijsses natuur. Hoe is het nu gesteld met het landschap waarvoor hij zo hartstochtelijk heeft gestreden? Dik van der Meulen laat zien dat Thijsses denkbeelden onverminderd actueel zijn.
In het jaar 1487 maakt Reyer Dircxz de reis van zijn leven. Als jonge handelaar vergezelt hij zijn oom Symon naar Danzig. Daar leert hij dat er steden bestaan die nog groter en welvarender zijn dan zijn thuisstad Amsterdam. Reyer Dircxz noteert al zijn inkopen en verkopen in zijn kasboek. Hij hoopt op voorspoed en geluk.
Reyer is een van de duizenden handelaren die in de late Middeleeuwen bijdroegen aan de opkomst van Amsterdam. Maar succes was niet vanzelfsprekend. Dreigende wolken pakten zich samen boven Holland. De zorgen van de gewone man en vrouw leken erg op die van nu. Hittegolven en natte zomers veroorzaakten misoogsten en overstromingen. Er was inflatie en oorlog, vrees voor spionnen en gevaar van infiltranten. En waarom waren het toch vooral vrouwen die de schuld kregen van de onzekere tijden?
Reyer Dircxz was een bevoorrecht man. Maar ook hij kreeg met de nodige rampspoed te maken. Te midden van die onzekere wereld – die soms verrassend veel op die van ons lijkt – zocht hij zijn weg.
Gabri van Tussenbroek is bouwhistoricus bij de RCE en hoogleraar aan de UvA. In 2023 publiceerde hij zijn magnum opus De houten eeuw van Amsterdam, dat maandenlang in de Amsterdamse bestsellerlijst stond.
Frits Bolkestein werd na zijn overlijden herdacht als een autonome persoonlijkheid die eigenzinnige standpunten innam en op basis van de feiten scherp debatteerde. De necrologieën gaven uiting aan het gevoel dat de Nederlandse politiek sindsdien diep is gezonken. In deze biografie wordt beschreven hoe Bolkestein werd wie hij was: een ongenaakbaar man die zijn eigen gang ging. Ook wordt duidelijk hoe deze intellectueel tegen wil en dank na een matig succesvolle carrière bij Shell en een moeizame start als VVD-politicus erin slaagde het politieke debat in Nederland te domineren. Met zijn opvattingen over immigratie, integratie en de multiculturele samenleving, over Europa en over ontwikkelingssamenwerking bewerkte hij een cultuuromslag. Achteraf valt te constateren dat hij een dam opwierp tegen de populistische vloed die na zijn vertrek Nederland alsnog overspoelde. Of was hij juist de wegbereider van de populisten Fortuyn en Wilders?
Dik Verkuil (1960) is eindredacteur nieuws bij de NOS en auteur van geschiedenisboeken voor het voortgezet onderwijs. In 2019 publiceerde hij De Gedrevene. Joop den Uyl 1919-1987, waarmee hij op de longlist van de Libris Geschiedenis Prijs stond. Voor zijn biografie van Frits Bolkestein voerde hij tientallen gesprekken met de hoofdpersoon en had hij inzage in diens privéarchief.